Wijziging Meldingsbesluit en Vrijstellingenbesluit 2026: wat betekent dit voor u als koper of verkoper?

Op 6 februari 2026 keurde de Vlaamse Regering een ingrijpende wijziging aan het Meldingsbesluit definitief goed. Sinds 1 maart 2026 is de stedenbouwkundige melding zoals we die kenden grotendeels verdwenen. Een groot aantal handelingen waarvoor u vroeger een melding moest indienen, is voortaan volledig vrijgesteld van vergunning. Maar, en dat is de keerzijde, voor bepaalde werken heeft u nu wél een volledige omgevingsvergunning nodig. In dit artikel zetten we de belangrijkste wijzigingen helder op een rij en leggen we uit wat ze concreet betekenen voor wie een woning bezit, koopt of verkoopt in Vlaanderen.

Waarom heeft de Vlaamse Regering het Meldingsbesluit gewijzigd?

Het systeem van stedenbouwkundige meldingen bestond al meer dan tien jaar. De oorspronkelijke bedoeling was eenvoud: voor kleinere bouwwerken hoefde u geen volledige vergunningsprocedure te doorlopen, maar volstond een melding bij de gemeente. In de praktijk bleek die eenvoud echter relatief. Een melding vereiste nog steeds de opmaak van een plan, vaak met tussenkomst van een architect, en de samenstelling van een volledig dossier. 

Met het Verzameldecreet Omgeving 2024 legde de Vlaamse Regering de basis voor een grondige herziening. De melding wordt voortaan gereserveerd voor tijdelijke handelingen. Permanente bouwwerken die voorheen meldingsplichtig waren, schuiven door naar een van twee richtingen: ofwel worden ze volledig vrijgesteld, ofwel worden ze vergunningsplichtig.

Welke werken zijn sinds 1 maart 2026 vrijgesteld?

Een hele reeks handelingen die tot voor kort een melding vergden, kunt u nu uitvoeren zonder enige formaliteit bij de gemeente. Dat is goed nieuws voor wie renovatieplannen heeft.

Binnenverbouwingen vormen wellicht de meest in het oog springende versoepeling. Sinds 1 maart 2026 zijn alle binnenverbouwingen aan een hoofdzakelijk vergund of vergund geacht gebouw vrijgesteld van vergunning — ook als er stabiliteitswerken aan te pas komen. Vóór deze datum gold de vrijstelling enkel voor binnenverbouwingen zónder stabiliteitswerken. Wie bijvoorbeeld een dragende binnenmuur wilde verplaatsen, had een melding nodig. Dat is nu niet meer het geval, op voorwaarde dat het aantal woongelegenheden ongewijzigd blijft en er geen vergunningsplichtige functiewijziging plaatsvindt.

Werken aan gevels en daken zijn eveneens vrijgesteld. De nieuwe regeling is ruimer dan de vroegere vrijstelling, die zich beperkte tot handelingen zonder stabiliteitswerken aan zij- en achtergevels. Voortaan geldt de vrijstelling aan álle gevels, ook de voorgevel, op voorwaarde dat het fysieke bouwvolume niet wijzigt en de energieprestatie van het gebouw niet verslechtert. Die laatste voorwaarde is nieuw en sluit aan bij de Vlaamse ambitie rond energetische renovatie.

Opgelet: deze vrijstellingen gelden steeds onder bepaalde voorwaarden. De handelingen mogen niet strijdig zijn met gemeentelijke verordeningen, voorwaarden van afgegeven vergunningen, lokale ruimtelijke plannen of recente verkavelingen. Voor beschermd erfgoed of gebouwen op de vastgestelde inventaris van bouwkundig erfgoed blijven bijkomende regels van toepassing.

Aanbouwveranda of bijgebouw? Voortaan vergunningsplichtig

De meest opvallende verstrenging betreft de oprichting van aangebouwde bijgebouwen aan een vergunde of vergund geachte woning. Denk aan een aanbouwveranda, een bijkeuken of een aangebouwde berging. Tot 1 maart 2026 kon dit via een eenvoudige melding, op voorwaarde dat het bijgebouw niet groter was dan 40 vierkante meter en aan een reeks andere voorwaarden voldeed.

Die meldingsmogelijkheid is nu volledig geschrapt. Wie een aangebouwd bijgebouw wil oprichten, moet voortaan een omgevingsvergunning aanvragen.

De reden? Uit contacten van de Vlaamse overheid met lokale besturen bleek dat precies bij deze categorie het vaakst een weigering van aktename werd uitgesproken. Eigenaars bouwden bijgebouwen die in strijd waren met lokale voorschriften of verkavelingsvoorwaarden, vaak zonder het te beseffen. Die overtredingen bleken achteraf dikwijls niet regulariseerbaar, wat leidde tot rechtsonzekerheid en moeilijkheden bij een latere verkoop. Om burgers beter te beschermen, wordt deze handeling opnieuw aan een vergunningsprocedure onderworpen.

In de praktijk zal de vertraging beperkt blijven. De vergunningsprocedure verloopt in de meeste gevallen zonder openbaar onderzoek, wat de doorlooptijd beheersbaar houdt. Maar het is wel belangrijk om hier op voorhand rekening mee te houden als u een veranda of bijgebouw plant.

Wat blijft er nog over van de stedenbouwkundige melding?

Na de wijziging blijven er slechts twee categorieën over waarvoor een melding mogelijk is. Beide hebben betrekking op de tijdelijke opvang van asielzoekers: enerzijds in woningen, anderzijds in verplaatsbare units. Daarnaast blijft de meldingsplicht voor zorgwonen bestaan, maar die is geregeld op decretaal niveau en wordt niet gewijzigd door dit besluit.

Voor de dagelijkse praktijk van eigenaars, kopers en verkopers betekent dit concreet dat de stedenbouwkundige melding als instrument nagenoeg volledig is verdwenen.

Wat betekent dit als u een woning koopt of verkoopt?

Bij recente verkopen in de regio merken we dat kopers steeds vaker vragen stellen over de vergunningssituatie van een woning. De wijziging van het Meldingsbesluit heeft daar een directe impact op.

Als koper is het goed om te weten dat binnenverbouwingen en gevelwerken nu makkelijker uit te voeren zijn, zonder administratieve rompslomp. Dat maakt woningen met renovatiepotentieel aantrekkelijker. Anderzijds moet u er rekening mee houden dat een geplande aanbouw, iets wat kopers vaak als eerste renovatieproject zien, voortaan een vergunning vereist. Informeer u op voorhand bij de gemeente of uw plannen haalbaar zijn binnen de geldende voorschriften.

Als verkoper kan de wijziging relevant zijn wanneer er in het verleden werken zijn uitgevoerd via melding. Die meldingen blijven rechtsgeldig: handelingen die gemeld zijn vóór 1 maart 2026 worden behandeld volgens de procedureregels die op dat moment golden. Dat is uitdrukkelijk bepaald in het overgangsartikel van het nieuwe besluit (artikel 3, Besluit van de Vlaamse Regering van 6 februari 2026). De stedenbouwkundige situatie van uw woning wijzigt met andere woorden niet door de nieuwe regels.

Klanten vragen ons regelmatig of een vroegere melding nu ongeldig wordt. Het antwoord is nee. Een correct ingediende en geakteerde melding behoudt haar waarde. Wat wél verandert, is dat eventuele toekomstige uitbreidingen door de koper onder de nieuwe regels vallen.

Overzicht: wat verandert er sinds 1 maart 2026?

Om het geheel overzichtelijk te houden, vatten we de drie belangrijkste verschuivingen samen. Binnenverbouwingen (inclusief die met stabiliteitswerken) zijn voortaan volledig vrijgesteld. Werken aan gevels en daken van vergunde gebouwen zijn eveneens vrijgesteld, op voorwaarde dat het bouwvolume ongewijzigd blijft en de energieprestatie niet verslechtert. En aangebouwde bijgebouwen zoals veranda's zijn niet langer meldingsplichtig maar vergunningsplichtig.

Deze wijzigingen moeten samen gelezen worden met de aanpassingen aan het Vrijstellingenbesluit en het nieuwe Besluit Limitatieve Lijst, die op dezelfde datum in werking traden. Samen vormen ze een brede herziening van het Vlaamse systeem van stedenbouwkundige vergunningen, meldingen en vrijstellingen.

Hoe gaat u hier het best mee om?

Controleer bij geplande werken altijd vooraf bij uw gemeente welke procedure van toepassing is. De regels rond vrijstellingen en vergunningen zijn sinds 1 maart 2026 grondig herschikt, en lokale besturen kunnen via een gemeentelijke stedenbouwkundige verordening bijkomende vergunningsplichten invoeren voor specifieke handelingen.

Twijfelt u over de impact van deze wijzigingen op uw vastgoedplannen? Ons team van 18 BIV-erkende vastgoedmakelaars staat dagelijks in contact met eigenaars, kopers en lokale besturen. We helpen u graag om de juiste informatie te verzamelen, zodat u met een gerust gevoel kunt verkopen.

Graag een vrijblijvende afspraak met professioneel advies? Contacteer ons via www.swevers.be/verkopen.

FAQ's

Wat verandert er aan de stedenbouwkundige melding sinds 1 maart 2026?
Sinds 1 maart 2026 is de stedenbouwkundige melding in Vlaanderen grotendeels afgeschaft. Binnenverbouwingen en werken aan gevels en daken zijn voortaan vrijgesteld. Aangebouwde bijgebouwen zoals veranda's zijn niet langer meldingsplichtig maar vergunningsplichtig. Enkel voor de tijdelijke opvang van asielzoekers en zorgwonen blijft een melding mogelijk.

Heb ik een vergunning nodig voor een aanbouwveranda in Vlaanderen?
Ja, sinds 1 maart 2026 is een omgevingsvergunning verplicht voor het oprichten van een aangebouwd bijgebouw aan uw woning, inclusief veranda's. Vóór die datum kon dit via een eenvoudige melding. De vergunningsprocedure verloopt doorgaans zonder openbaar onderzoek.

Zijn binnenverbouwingen met stabiliteitswerken nog vergunningsplichtig in Vlaanderen?
Nee, sinds 1 maart 2026 zijn alle binnenverbouwingen aan een hoofdzakelijk vergund of vergund geacht gebouw vrijgesteld, ook als er stabiliteitswerken aan te pas komen. Het aantal woongelegenheden moet wel ongewijzigd blijven en er mag geen vergunningsplichtige functiewijziging plaatsvinden.

Blijft een melding die vóór 1 maart 2026 is ingediend nog geldig?
Ja, handelingen die vóór 1 maart 2026 gemeld zijn, worden behandeld op grond van de procedureregels die golden op de datum van de melding. Een correct ingediende en geakteerde melding behoudt haar rechtsgeldigheid.